على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1181
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
كلمهء دعا يعنى تراج بادا و آمين . و چنين و چنان يعنى چون اين و چون آن . چنينها ( coninh ) م ف . پ . مانند چيزهاى مثل آنها و همچون مشابه چيزها . چو ( co ) پ . كلمهء تشبيه و تعليل بمعنى چون و مانند و اگر و به آن سبب و زيرا كه . چو ( co ) م ف . پ . وقتى كه و آنوقت . و چنين و به همان وضع . و اينقدر و هنگامى كه . چو ( cu ) ا . پ . چوب و چماق . چواك ( cov k ) و چواكك ( cov kak ) ا . پ . نان در روغن بريان كرده . چوب ( cub ) و ( covb ) ا . پ . خشب و مادهاى سخت كه حاصل مىنمايد ريشه و ساقه و تنه و شاخهء درخت را و كنده و تنهء درخت و هيزم و حطب و درخت . و عصا و چماق . و آلتى كه بدان دهل و نقاره مىزنند . و تير و دستگيرهء افزار شخم . و دستهء قلبه . و شاخ درخت و تركه و شاخچهء درخت . و خشك چوب : هيزم و حطب . و چوب بازيدن : نيزه زدن و با نيزهبازى كردن . و چوب تعليم : تركهاى كه معلم اطفال را بدان ادب كند . و چوب چينى : ريشهء معرق كه از چين آورند . و چوب خوردن : با عصا و يا تركهء درخت زده شدن و تنبيه شدن و با چوب كوفته شدن . و چوب زدن : با عصا و يا تركهء درخت كسى را زدن و تنبيه كردن . و تازيانه زدن . و چوب زين : قلتاغ . و چوب سرخ : بقم . و چوب كار : زرع و آلتى كه بدان چيزى پيمايند . و چوب نان : تيرى كه بدان خمير نان را پهن كنند . و چوب نورد : تير جولاهگان . چوبا ( cub ) ا . پ . ميخ و وتد . و ستون و تير . چو باد برخاستن ( co - b d barx stan ) ف م . پ . خيز كردن و جستن . چوبان ( cub n ) ا . پ . شبان و گلهبان و محافظ و حارس گوسپندان و اسبان . چوبان سگ ( cub n - sag ) ا . پ . سگ حافظ و حارس گله . چوبانى ( cub ni ) ا . پ . شغل چوبان . و چوبانى كردن : محافظت و محارست گله نمودن . چوب باز ( cub - b z ) ا . پ . جوزق . چوب بست ( cub - bast ) و چوب بندى ( cub - bandi ) ا . پ . داربست . چوب پاره ( cub - p re ) ا . پ . مالهء برزگران كه بدان زمين شيار كرده را هموار سازند . و تراشه و قطعهاى از چوب . چوب پنبه ( cub - panbe ) ا . پ . چوب درخت پخاس . چوبخط ( cub - xat ) ا . پ . قطعهء چوبى متداول ما بين بايع و مشترى كه بالاى آن را پهن كرده تاريخ مىگذارند و هرگاه مشترى چيزى از بايع مىخرد با كارد و يا گزلك خطى بر آن چوب مىكند تا نشانه باشد مبلغ و يا مقدارى را كه در ميانهء خود قرار دادهاند . چوبخوار ( cub - x r ) ص . پ . زرد شده و كوفته شده . چوب خوار ( cub - x r ) و چوب خوارك ( cub - x rak ) ا . پ . كرمكى كه چوب را بخورد و ضايع سازد و بتازى ارضه گويند . چوبدار ( cub - d r ) ا . پ . گرزبردار . چوبدانه ( cub - d ne ) ا . پ . سنجد و غبيرا . چوبدست ( cub - dast ) و چوبدستى ( cub - dasti ) ا . پ . عصا و تعليمى . چوبزن ( cub - zan ) ا . پ . فراشباشى و آنكه حكم به چوب زدن و سياست مىكند . چوبساى ( cub - s y ) ا . پ . سوهان . چوبشكاف ( cub - cek f ) ا . پ . پانه و فانه . چوبشكن ( cub - cekan ) ا . پ . يك نوع مرغى كه دارا شكنك نيز گويند . چوبشوى ( cub - cuy ) ا . پ . چنبهء گازرى و كدين . چوبك ( cubak ) ا . پ . مصغر چوب يعنى چوب كوچك و چوبى كه مهتر پاسبانان شبها در دست گرفته و بر تختهاى زند تا از صداى آن پاسبانان بيدار باشند . و يك نوع ريشهاى كه مانند اشنان در گازرى به كار برند . و چوبكش و بقم . چوبكارى ( cub - k ri ) ا . پ . سياست و تنبيه بواسطهء چوب زدن . و نوعى از زر دوزى . چوبك اشنان ( cubak - ocn n ) ا . پ . چوبكى كه در گازرى به كار برند . چوبك زن ( cubak - zan ) ا . پ . مهتر و سر پاسبانان . چوبكش ( cub - kac ) ا . پ . افزارى چوبين كه پنبه دانه را از پنبه بدان جدا كنند . چوبكى ( cubaki ) ا . پ . چوب زين . و نوكر عسس و داروغه و مانند آن . و مهتر و بزرگ پاسبانان شب . چوبكين ( cubakin ) ا . پ . افزارى چوبين و يا آهنين كه بدان پنبه دانه را از پنبه جدا سازند . و پاسبان . چوبگز ( cub - gaz ) ا . پ . چوبى كه بدان چيزى و يا جائى را به پيمايند . چوبنه ( cubene ) ا . پ . هوبره و بوتيمار . چوبه ( cube ) ا . پ . تيرى كه بدان خمير نان را تنك سازند . و وردنه و چوچه و چونان و تازيانه و مضراب و زخمه . و چوبدستى و عصا . و چوبهء شتر : جل شتر . چوبه ( cube ) ص . پ . لقب بهرام سردار